ROMA HUKUKU/Son İmparatorluk (Dominatus)

SON İMPARATORLUK DÖNEMİ (DOMİNATUS )

Bu dönem Romada tam anlamıyla teokrasinin ve mutlakiyetin hüküm sürdüğü bir dönem oldu. Princeps yerine imparator vardı. İmparatorlar gücünü Senatus ve halktan aldıklarından çük güçlendiler. Yasama, yürütme ve yargı erklerini tümünü kendi görevlerine aldılar. Artık hukukun tek kaynağı imparator oldu. Bu dönemde magistra, halk meclisi ve senatus önemini yitirdi.

 

Son İmparatorluk (Dominatus) dönemi Roma Hukuku Özellikleri

İlk imparatorluk dönemi sonunda yozlaşmaya ve gerilemeye başlayan Roma hukuku burada da geriledi ve yozlaştı. Klasik sonrası Hukuk dönemi olarak anıldı. Kralın tüm yetkileri elinde toplaması hukukun ve hukukçuların önemini yitirmesine neden oldu. Roma hukukun gerilemesine yol açan en önemli nedenlerden biri de Caracalla tarafından Roma Devleti içinde yaşayan herkese Roma vatandaşlığının verilmesi olmuştur. Herkese Roma vatandaşlığının verilmesi yabancılar hukukunu (Ius Gentium) ortadan kaldırmış ve herkese milli olan Roma lılara özel olan Ius Civile yi uygulamayı öngörmüştür. Milli karakterde olduğu için yabancılara uygulanması çoğu kez imkansız hale gelmiştir. Bu nedenle dış hukuk ve kültürleri uygulamak ve bunlardan etkilenmek zorunda kalmıştır.

Son imparatorluk dönemi içerisinde Iustinianus Dönemi ve Özellikleri

İmparator Iustinianus tahta çıktığında Roma Devleti her bakımdan zayıflamış ve güç kaybetmişti. Iustinianus ise devleti toparlamaya çalıştı. İstanbul daki Ayasofya bu dönemin ürünüdür. Iustinianus din ve hukuk birliğini sağlamaya çalışmıştır. Ortadoksluğu devletin ortak dini olarak halka benimsetmeye kiliseyi ise güdümüne almaya çalışmıştır. Hukuk alanında da reform yaparak, eski roma hukukunu yeniden canlandırmak istemiştir. Bu maksatla Corpus Iuris Civilis adındaki eseri hazırlatmıştır. Klasik dönem Roma hukuku hakkındaki bilgilerin çoğu Corpus Iuris Civilis e dayanmaktadır.

Corpus Iuris Civilis

Bu bir derleme faaliyetidir. Daha önce de buna benzer derlemeler yapılmış ancak ilk kez bu kadar geniş çaplı ve büyük bir çalışma yapılmıştır. İmparator Iustinianus hazırlatmıştır. Corpus İuris Civilis 3 ana 1 tali bölümden oluşmaktadır.

 

A1) Institutiones: Hukuk öğrenimi için hazırlanmış ders kitabı gibidir. Uygulanan hukuk hakkında sistematik bir biçimde bilgiler verilmiştir. Başta Gaius’in İnstitutiones’i olmak üzere, bazı klasik hukukçuların aynı nitelikteki örnek eserleri alınarak hazırlanmıştır.

 

A2) Digesta (Pandectoe): Klasik hukukçuların eserleri toplandı. Digestrayı ınstitutiones’den ayıran en önemli özellik, Digestraya alınan parçaların hangi hukukçuların olduğunun bilinmesidir. Digestra imparator iradesini yansıttığı için kanun gücündeydi. Ancak kanun olarak uygulanması yapısı itibariyle çok zordu.

 

A3) Codex : İmparator emirnamelerinin toplandığı bölümdür. Bazı emirnameler ihtiyaçlara cevap veremediği için kaldırılmış ve yenileri konulmuştur.  Codex Corpus Iuris Civilis’in 3 bölümü olmakla beraber ilk hazırlanan bölümüdür. Çünkü mevcut ihtiyaçların bir an önce çözüme kavuşturulması gerekmekteydi.

 

A4) Novellae: Iustinianus’un ölümünden çok sonra Corpus Iuris Civilis’e ilave edildi. (16 yy). imparator hayattayken çok sayıda emirname yayınlamış ancak hiç biri Corpus Iuris Civilis’e eklenmemişti. Daha sonra tüm bunlar derlenip Novellae olarak eklendi.

Interpolatio: Corpus Iuris Civilis de zaman içinde değişiklikler yapılmıştır. İşte bu değişikliklere verilen isimdir.

Glossa: Hukuk öğrencilerinin kitapların satır aralarına, kenarlarına yazdıkları notların asıl kanunlar ile karışmış halidir.

 

Roma Hukuku Ders Notları İçin Tıklayınız.

Roma Hukuku Diğer Ders Özetleri;

1-Roma Hukukunun Önemi

2-Roma Toplumunun Yapısı

3-Krallık Dönemi

4-Cumhuriyet Dönemi

5-İlk İmparatorluk Dönemi (Pricipatus)

6-Son İmparatorluk (Dominatus)

7-Iustinianus sonrası ve Modern Hukuka Etkisi

8-Dönemlere göre Roma Hukukunun Kaynakları

9-Roma Hukukunun Tasnifleri

10-Hak Çeşitleri, Hakkın Kazanılması ve Kaybedilmesi

11-Hak Kavramı-Hakların Kazanılması ve Kaybedilmesi

12-Roma Borçlar Hukuku Giriş

13-Roma Borçların Genel Kısmı-1

14-Roma Borçların Genel Kısmı-2

15-Roma Borçların Genel Kısmı-3

16-Roma Borçların Genel Kısmı-4

17-Roma Borçların Özel Kısmı-1

18-Roma Borçların Özel Kısmı-2

19-Roma Borçların Özel Kısmı-3

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

%d blogcu bunu beğendi: