Medeni Hukuk/Dürüstlük Kuralı, İyi Niyet (Ders Özeti)

Üzerinden İzlemek için Tıklayınız.

Medeni Hukukun Başlangıç Hükümleri

2. Madde: Dürüstlük kuralı (objektif iyi niyet)

            Herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Dürüstlük Kuralı; dürüstlük-kuralı-696x425bir hak sahibinin hakkını kullanırken veya borçlunun borcunu ifa ederken dürüst, makul ve orta zekalı bir insandan beklenen hareket tarzına göre davranmasıdır. Dürüstlük kuralı; hakların kullanılması, borçların ifası, sözleşmelerin tamamlanması, yorumlanması, değişen koşullara uyarlanması (emprevizyon), kanunun yorumlanması ve boşluklarının doldurulması, kanuna karşı hilenin önlenmesi durumlarında uygulama alanı bulur.

Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. Bir hak dürüstlük kuralına aykırı kullanılırsa kötüye kullanılmış olur. Bir hakkın kötüye kullanıldığını kabul etmek için failin kusurlu olması özellikle zarar verme kasdının bulunmasına gerek yoktur. Ayrıca, birine zarar verilmiş olması veya zarar tehlikesi bulunması da hakkın kötüye kullanıldığının kabulü için zorunlu bir şart değildir.

Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması hakim tarafından re’sen nazara alınır.

Örnek:

Okulun kantininde oturmakta olan ahmet bozuk parası olamadığı için arkadaşı mehmet ‘ten 5000 lira ödünç (karz) almış ve borcunu ertesi gün ödeyeceğini vaad etmiştir.Ahmet 5000 liralık bu borcunu ertesi gün sabaha karşı saat 4’te Mehmetin evine giderek onu uykudan uyandırarak ödemeye kalkışırsa Bu Hareket Objektif Hüsniyet Kuralına uymayacaktır.Mehmet her ne kadar bu suretle borcunu ödemekte ise de sabaha karşı alacaklıyı yatağından kaldırarak onu alacağını tahsil etmeye zorlaması orta zekalı aklı başında yapacağı davranış biçimi olamaz.

3.Madde: Sübjektif iyi niyet 

            Durumun gerektirdiği özeni gösterdiği halde, bir hakkın kazanılmasına veya başka bir hukuki sonucun gerçekleşmesine ait bir engeli bilmemeye sübjektif iyiniyetiyiniyet-1-750x500 denir. Ancak durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyi niyet iddiasında bulunamaz.O halde bir kimse hakkın kazanılması için gerekli olan unsurların mevcut olduğunu veya hakkın kazanılmasını önleyen bir hususun mevcut olmadığını zannediyor,yani bu hususta “bilgisizlik”, veya yanlış bir bilgiye sahip bulunuyorsa o kimse iyiniyetlidir. Ancak bu bilgisizliğin veya yanlış bilgi sahibi olmanın bizzat o kimsenin kusurundan ileri gelmemiş olması da lazımdır.O halde bu kimse biraz dikkat etmiş olsaydı yanlış bir bilgi sahibi olmayacak idiyse artık iyiniyetli sayılamaz.  Bu durum hakim tarafından re’sen dikkate alınır.

Sübjektif iyi niyet daha çok hakların devren kazanılmasında söz konusu olur. Devren kazanma; bir kişinin bir hakkı sahibinden hukuki işlemle elde etmesi demektir.Diğer bir deyimle bu yoldan bir hak eski sahibinden yeni bir hak sujesine girmektedir. Bu ise bir hukuki muamele  ile veya miras yoluyla olur. Örneğin bir kişinin dolma kalemini bir başkasına satması veya bağışlaması ve teslim etmesi halinde dolma kalem üzerindeki mülkiyet hakkı alıcı veya bağışlanan kimse tarafından Devren kazanılmış olur.

            Menkul mallarda sübjektif iyi niyetle ayni hakların kazanılmasında aşağıdaki kurallar uygulanır.

a) Sahibinin elinden rızası ile çıkmış menkul bir mal üzerinde emin sıfatı ile zilyedinden sübjektif iyi niyetle mülkiyet veya diğer ayni haklardan birini kazanan 3. kişinin bu kazanımı korunur (iyi niyetin tam koruyucu etkisi).

b) Sahibinin elinden rızası dışında çıkmış (çalınmış, kaybedilmiş, gasp edilmiş) menkul bir malı kazanan kimse sübjektif iyi niyetli olsa bile kural olarak o malın mülkiyetini kazanamaz. Söz konusu taşınırı geri almak için iyi niyetli zilyetlere karşı 5 yıl içinde menkul davası açılmalıdır. Kötü niyetli zilyetlere karşı ise bu dava her zaman açılabilir.

c) Sahibinin elinden rızası dışında çıkan menkul mal, para veya hamile yazılı bir senetse, kişi de iyi niyetliyse malın maliki olur (iyi niyetin tam koruyucu etkisi).

d) Sahibinin elinden rızası dışında çıkan menkul bir malı iyi niyetli 3. kişi bir açık artırmadan veya bir pazardan veya o tür eşyaların satıldığı bir yerden almışsa, söz konusu mal ancak bedeli kendisine verilmek şartıyla geri alınabilir (iyi niyetin kısmi koruyucu etkisi).

            Kanunun iyi niyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyi niyetin varlığıdır. Buna sübjektif iyi niyet karinesi denir. Aksini iddia eden iddiasını ispatla yükümlüdür.

            Sübjektif iyi niyetin etkisi eşya hukukunda olduğu gibi borçlar hukukunda ve aile hukukunda da görülür.

Örnek:

Hasan saatini tamir edilmek üzere bir saatçiye bırakmıştır.Saatçi bu saati tamir ettikten sonra dükkanına gelen Hüseyin adındaki bir kişiye satmıştır. Burada sonuç Hüseyinin sujektif iyi niyetli olup olmamasına göre farklıdır.Eğer Hüseyin satın aldığı saatin bir başkasına yani hasana ait olduğunu bilmiyorsa onun saatçiye ait bir saat olduğunu zannetmiş ve gerekli dikkat ve özeni göstermiş olmasına rağmen yinede gerçek durumu tespit edememiş ise ‘’ Subjektif iyiniyetlidir’’ ve saatin mülkiyetini kazanır.Çünkü Hüseyin mülkiyet hakkının kazanılmasını önleyen durumu yani saati kendisine satan Saatçinin  gerçek hak sahibi olmadığını bilmiyor ve bu bilgisizlik kendi kusurundan meydana gelmemiştir.Medeni Kanun bu durumda iyiniyetli kişileri korumakta ve ‘’ hak sahibi olmayan bir kimseden hak kazanmalarını sağlamaktadır.O halde hasan (Saat Sahibi) hüseyine başvurarak saatin kendisine verilmesini isteyemez.Çünkü mülkiyet hakkı iyiniyetli hüseyine geçmiştir.Ancak Saatçiye karşı kanuni yollara başvurabilir.

Medeni Hukuk Ders Notu İçin Tıklayınız

Diğer Ders Özetleri;

1- Medeni Hukukun Kaynakları

2-Dürüstlük Kuralı, İyi Niyet 

3-Hak çeşitleri

4-Gerçek Kişiler

5-Kişilik Hakkı ve Kişiliğin Korunması

6-Kişinin Ehliyeti-Fiil Ehliyetinin Sınıflandırılması

7-İkametgah, Hısımlık, İsmin Korunması

8-İsim ve İsmin Korunması, Cinsiyet Değişikliği

9-Ergin ve Kısıtlıların Evlat Edinilmesi

10-Tüzel Kişiler, Dernekler, Vakıflar

11-Nişanlanma

12-Boşanma Nedenleri

13-Kanuni Mirasçılık-İradi Mirasçılık

14-Mirasın İntikali

 

 

Medeni Hukuk/Dürüstlük Kuralı, İyi Niyet (Ders Özeti)” için bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

%d blogcu bunu beğendi: