Corpus İuris Civilis

Roma Devleti MÖ.754-753 yılında Tiber nehri kıyısında kuruldu. Başlangıçta küçük bir şehir devletiydi. Zamanla İtalya’daki dier devletlerle konfederasyon kurdu ve İtalya yarımadasını zaptetti. Pön Savaşları ile Kartaca (Kuzey Afrika) devleti ile savaştı ve onları yenerek asıl gücüne ulaştı.

MS. 395’te Roma İmparatorluğu, Batı Roma ve Doğu Roma olarak ikiye ayrıldı. Batı Roma Kavimler Göçü etkisi ile yıkıldı. Doğu Roma ise 1453 yılında Osmanlının İstanbul’u fethetmesi ile yıkıldı.

JustinianMosaic.jpg

Hukuk bir devletin ekonomisi,sosyolojisi ve idaresi ile yakından ilgilidir. Bu nedenle Doğu Roma İmparatoru Iustinianus (Justinyen) hedefi eski Roma’yı yeniden kurmaktı. İmar ve bayındırlıkta çok büyük faaliyetlerde bulundu. Savaşlarla Roma’nın sıırlarını genişletti. Eski Roma Hukukunu canlandırmak için önemli Hukuk hocaelerını biraraya getirdi. Miladın ilk iki yüzyılındaki hukuk eserlerinin derlemesini yaptırdı. Derlemelerin tamamına Corpus İuris Civilis (Yurttaşlar Hukukunun Derlemesi) denir. MS. 528-534 taihleri arasında altı yıllık bir süre içinde hazırlanmıştır. Corpus İuris Civilis dört bölümden oluşmaktadır.

 

  1. İnstitutiones: Kurum (müessese) anlamındadır. Hukuk öğrencilerine yönelik hazırlanmıştır. Hukuka giriş kitabıdır. Öğrencilere ilk bilgileri vermeye yarar. Bu kitapta uygulanan hukukun ana hatları açıklanmış ve genel bilgiler verilmiştir.
  2. Digesta: Klasik Dönem Hukukçuların eserlerinden alınmış derlemeleridir. İnstitutiones ile Digesta birbirini tamamlar mahiyettedir. Uygarlık tarihinin en önemli yapıtlarından biridir. Avrupa Hukuk anlayışına yöne vermiştir.
  3. Codex: İmparator Hadrianus’tan Iustinianus’a çıkan İmparator emirnameleridir. 12 kitaba ayrılmaktadır. Iustinianus Codex’i İmparatorluk sınırları içerisinde tek kanun olmak üzere onaylamıştır.
  4. Novellae: Corpus İuris civilis’e sonradan eklenmiştir. İmparator Iustinianus’un kanun ve emirnemeleridir. Bilhassa miras hukuku  ile ilgili 168 emirname bir araya gelmiştir.

 

İmparator Iustinianus’un Hukuk Reformu Roma İmparatorluğunu canlandırma açısından başarıya ulaşamadı. Kilise dışında uygulanmadı. MS. 11.yy da Bologna’da bulunan digesta incelemesi sonunda ciddi bir yöneliş başladı. Kara Avrupası Hukuk Sistemşndeki ülkelerde 14.yy dan itibaren esin kaynağı oldu.1495 yılında Alman/Cermen İmparatorluğu tüm mahkemelerin Roma Hukukuna göre karar vermesi benimsendi. Roma Hukuku Almanya’da Pandekt hukuku veya müşterek hukuk adıyla iktibas konusu oldu. Corpus İuris Civilis için tarihsel olarak ilk Kanunlaştırma (Tedvin) diyebiliriz.

corpus-iuris-civilis

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

%d blogcu bunu beğendi: