Anayasa Hukuku/Osmanlı Dönemi Anayasa ve Bildiriler

Osmanlı Dönemi itibari ile Hazırlanmış Anayasalar ve Bildiriler

Sened-i İttifak (1808)

alınan kararlar;

  • Feodal beylerden biri padişah aleyhine baş kaldırırsa diğer feodal beyler padişahla beraber olup ona karşı birleşecek.( Merkezi gücü diğer yerel güçlere kabul ettiriyor ve kuvvetlendiriyor)
  • Devlet kudretli hükümdarın şahsına toplanacak fakat yetkileri kullanmak sadrazama ait olacak. ( Merkezi otoritenin sınırlandırılması söz konusu)
  • Padişahın şahsı mukaddes ve gayri mesul olacak, iktidarın kullanılmasından dolayı bütün mesuliyet sadrazama ait olacak
  • Resmi sıfata haiz ve yetkili memur olmayanlardan hiç kimseye devlet işlerinde emir verilmeyecek
  • Devlet düzenini korunmasında beyler ( yerek yönetim) padişahla yani yani merkezi yönetimle iş birliği yapacaklar.
  • Yoksulların korunması esas olup ayan kendi yönetimindeki yerlerin asayişine ve vergilerin yüksek olmayışına özen gösterecek.
  • Her yeni gelen bu belgeyi onaylayacak. (aktörler değişse de belgenin uygulanacağına dair güvence getrilmiştir)

nizamı

Magnacarta İle Sened-i İttifak’ın kıyaslaması

  • Sened-i İttifakta merkesi otorite ayanları( yerel otoriteyi) çaırıyor. ingiliz magnacarta’sı feodal beylerin(yerel otoritenin) dayatmasıdır.
  • Bu belgeyi 2. Mahmut istemeyerek imzalamıştır.
  • Bu belge osmanlı demokrasileşmesinde ilk belgedir.
  • Devlet otoritesini kullanmada devleti idare edenlerin hak ve hürriyetlerine sınırlandırılma getirilmiştir.

 

 

Gülhane Hattı Hümayünü (1839)

  • Mustafa Raşit Paşa’nın uğraşları ile hazırlanmıştır.
  • Osmanlı Devleti’nin şeriat hükümlerine uymadığından geri kaldığı belirtilmiştir.
  • Halka can mal ve namus güvenliği getirilmektedir.
  • Kanun karşısında vergi ve askerlikte eşitliktanzimat-fermanı.jpg
  • Osmanlı Devleti’nin çeşitli toplumları arasındaki ırk din ve dil farklılıklarının ortadan kaldırılması vaad edilmektedir.
  • Suçluların mahkemelerinin yapılarak cezalandırılması
  • Memur hukukunun yeniden düzene sokulması
  • Padişahın tek taraflı iradesi ile ortaya konan bir ferman niteliğindedir. Padişah kendisini birtakım kurallara şartlara bağlamaktadır.
  • hukuk devleti olmakonusunda atılan ilk adımdır.
  • Yürütme ve yasamanın faaliyetlerinin devletin fonksiyonları arasında olduğu açıklanmaktadır.

Kanun-i Esasiye (1876)

  • Bu anayasa ile deletin dininin islam ve devletin meşruti monarşi olduğu bildirilmektedir.. Hükümdarın sorumsuz ve mukaddes olduğu, halifelik ünvanına sahip olduğu, osmanlı sülalesinin egemenliğe sahip olduğu, devletin dininin islam olduğu   bu anayasa ile açıklanmıştır.
  • Osmanlı Devleti bu anayasa ile ilk defa anayasalı devlet haline gelmiştir.
  • Kanun-i esasiye’e göre devletin organları; Meclis-i Umumi (yasama organı): 2 meclisten oluşan bir yasama organıdır. Heyet-i Mebusan: Seçim yolu ile kurulan bir meclistir. Sınırlı oy ilkesi esastır. Erkeklerin ve emlak sahibi olanların oy hakkı vardır. Heyet-i Ayan: Üyeleri padişah tarafından tayin edilir.

 

Kanun-i Esasiye (1909)

  • 1909 da yapılan anayasa değişikliği 1876  anayasasını yeni bir anayasa yaparcamışsına değişmeler ile yeni bir düzenleme getirdi.
  • Yasama organı Meclis-i Umumi iki meclisten oluşan bir meclistir. Heyet-i  Mebusan: Tam bir millet temsilcisi haline getirildi. Rejimin en kuvvetli organı olmuştur. Heyet-i Ayan: bu iki meclis paadişahın iznini almadan kanun değişkliği yapabiliyordu.   mecli_i mebusan artık padişahın tek taraflı iradesi ile tarihi_olaylar_kanuni-esasi-jpg_896966569_1453141433kapatılamıyacaktı. hükümet iel meclis arasında anlaşmazlık olursa hükümet meclisin feshini padişahtan isteyecekti. Padişah ayanın görüşünü aldıktan sonra meclisi fesh edebilicekti.
  • Padişah hükümet başkanını ve üyelerini meclis üyeleri arasından seçicekti. Bakanlar ; meclisi mebusana karşı sorumludur.  Bakanlar kurulundan sadece sadrazam   padişah tarafından seçilecekti. Diğer bakanlar sadrazam tarafından seçilecekti.
  • Padişah isteediği kişiye sürgüne gönderemiyecekti
  • toplantı yapma ve dernek kurma hürriyeti
  • Haberleşme hürriyeti
  • Bu anayasa değişiklikleri Osmanlı Devleti’nin teokratik yapısnı değiştirememiştir. Parlementer sisteme dayanan meşruti monarşi kurmuştur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

%d blogcu bunu beğendi: