ANAYASA HUKUKU/1961 Anayasası ve 1982 Anayasası ile Karşılaştırılması

1961 Anayasası

1924 Anayasası’nda çözüm bulunamayan hürriyet ve güvencesine 1961 Anayasısı’nda çözüm aranmıştır.

Yine 1924  anayasası Demokrasi uygulamalarına tam olarak cevap vermemiştir. 1961 anayasası ile bu durum düzeltilmeye çalışılmıştır.

1961 Anayasası Kaynakları

  • 1924 Anayasası: Bazı hükümler aynen yeni anayasaya getirilmiştir.
  • İstanbul Bilim Komisyonu tarafından hazırlanan ön tasarı
  • İtalyan(1947) ve Federal Almanya (1949) Anayasaları
  • 1789 fransız insan ve vatandaş hakları beyannamesi
  • Birleşmiş Milletler İnsan Hakları evrensel Demeci
  • Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

1961 Anayasası’nın Başlangıç prensipleri ( Anayasanın dayandığı temel ilkeler)

  • Anayasa; hukuk dışı davranışları ile meşruluğunu kaybeden bir iktidara direnme hakkına sahip bir milletindir.
  • Milliyetçidir
  • Atatürk devrimlerini temel kabul eder.
  • Devletin öz yapısı ve hedefi bakımından 1)  İnsan Hak ve Hürriyetlerini 2) milli dayanışmayı 3) sosyal adaleti teminat altına alması mümkün kılan bir cumhuriyettir.
  • Anayasa devlet siyasi iktidarını millet egemenliğine dayandırmıştır. Anayasa egemenliği halka değil millete vermiştir.
  • Millet egemenliğini Anayasada koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanır.   bu suretle egemenliğin kullanulması yetkili organlar arasında paylaştırılmıştır.
  • Egemenliğin kullanbılması hiçbir suretle hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz.

1961 Anayasası’nın Eleştirisi

  • Parlementer sistemin Türk Toplumu’nun bünyesine uydurulması için hiç bir hüküm getirilmemiştir. Parlemento güçsüz kurulmuş, yürütme daha da güçsüz kurulmuştur. örneğin cumhurbaşkanı seçimi çıkmaza girdiği zaman hiçbir anayasal çözüm düşünülmemiştir.
  • 1961  Anayasası Türk milletinin birlik ve beraberliğini  simgeleyen milli düşünceyi ortaya koymaktan çok teorik olarak ideal bir siyasi ve sosyal teşkilatlanmayı türk toplumuna yerleştirmeyi düşünmüştür.
  • Yasama tam olarak yasama fonksiyonunu yerine getirememiştir.  (istikrarlı ve tam çoğunluk yokluğu yüzünden)
  • Yürütme organı güçlü bir organ değildi
  • Yargı tarafsız olamamıştı

1982 Anayasası

4

1982 ve 1961 Anayasalarının  karşılaştırması

  • 1982 Anayasası 1961 Anayasası’na oranla daha kazuistik bir yöntemle hazırlanmıştı: 82 anayasasını bütün maddeleri 61 anayasasının ilgili maddelerine göre daha uzun ve ayrıntılıdır. Her iki anayasa da sadece genel ilkeler ortaya konup, bunların uygulama biçimlerini kanunlara bırakma amacı güder. 1982anayasasında çerçeve anayasasıanlayışının benimsenmeyip birçok muhtemel durumları düzenlemek isteyen kazuistik bir yönteme yer verildiği görülür.
  • 1982 Anayasası 1961 Anayasası’ndan daha katı bir niteliktedir:  Değiştirilmesi normal kanunlardan daha güç şartlara bağlanmış olan anayasalara Katı Anayasa denir. 1982 Anayasası’nda değiştirilmesi teklif edilmeyecek hükümlerin kapsamı genişletilmiştir. Anayasa değişikliği sürecine (1961 Anayasası’nda olmayan) onay safhası eklenmiştir. Cumhurbaşkanına onaylamadığı anayasa değişikliğini halk oyuna sunma yetkisi verilmiştir.
  • 1982 Anayasası bir geçiş dönemi ön görmüştür.
  • 1982 Anayasası otorite-Hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını arttırmıştır: 1961 anayasası otorite-hürriyet dengesini otorite aleyhine bozmuş ve devleti güçsüz kılmıştı. 82 anayasası ile birlikte hükümetin 61 anayasası yüzünden birçok noktalarda elinin  kolunun bağlanması engellenmiştir.
  • 1982 Anayasası devlet yapısı içersinde yürütme organını güçlendirmiştir.
  • 1982 Anayasası siyasal karar alma mekanizmalarındaki tıkanıklıkları giderici hükümler getirmiştir: 1982 anayasası ile siyasi bunalımları azaltma amacı güdülmüştür. cumhurbaşkanına anayasada belirtilen durumlarda TBMM seçimlerini yenileme yetkisi verilmiştir.
  • 1982 Anayasası 1961 Anayasası’na  oranla daha az katılımlı bir demokrasi modelindedir: Türkiye’de demokrasi anlayışları siyasi katılma ve çoğulculuk, devlet iktidarının sınırlandırılması konularında farklılık gösterir.
  • Siyasi Katılma  ve çoğulculuk: Halkın esas rolü  belli aralıkta kendisini yönetecek olanları seçmekten ibarettir. Devlet seçilmiş organların eliyle yönetilmelidir. Halk veya çeşitli gruplar bu aşamada siyasi kararları etkilemeye çalışmamalıdır.
  • Halkın siyasete (seçimlerde oy vermek dışında) aktif ve sürekli katılması
  • 1982 anayasası tam olarak yukarıda açıklanan 1. anlayışa dönmüş olmamakla beraber 61 anayasasına göre daha katılımcıdır.
  • Siyasi amaçlı grev, lokavt, işyeri işgali, iş yavaşlatma yapılamaz. Dernekler siyasi amaç güdemez.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

%d blogcu bunu beğendi: